أمير المؤمنين عليه السّلام : ظَاهِرٌ فِى غَيْبٍ ، وَ غَائِبٌ فِى ظُهُورٍ قَال‌َأَميرَ الَمُؤمنينَ : لَمْ تُحِطْ به الاوْهَامُ ، بَلْ تَجَلَّى لَهَا بهَا ؛ وَ بهَا امْتَنَعَ منْها . « 1 » وَ قَالَ : ظَاهِرٌ فِى غَيْبِ ؛ وَ غَائِبٌ فى ظُهُورٍ . « 2 » وَ قَالَ : لَا يَجِنُّهُ الْبُطُونُ عَنِ الظُّهُورِ ؛ وَ لَا يَقْطَعُهُ الظُّهُورُ عَنِ الْبُطُون . قَرُبَ فَنَأَى ، وَ عَلَا فَدَنَا ، وَ ظَهَرَ فَبَطَنَ ، وَ بَطَنَ فَعَلَنَ ، وَ دَانَ وَ لَمْ يُدَنْ . أَىْ ظَهَرَ وَ غَلَبَ وَ لَمْ يُغْلَبْ . « 3 » وَ رَوَى الشَّيْخُ الصَّدُوقُ فِى « مَعَانِى الاخْبَارِ » بِإسْنَادِهِ عَنْهُ ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ : التَّوْحِيدُ ظَاهِرُهُ فِى بَاطِنِهِ ؛ وَ بَاطِنُهُ فِى ظَاهِرِهِ . ظَاهِرُهُ مَوْصُوفٌ لَا يُرَى ؛ وَ بَاطِنُهُ مَوْجُودٌ لَا يَخْفَى . يُطْلَبُ بِكُلِّ مَكَانٍ ، وَ لَمْ يَخْلُ مِنْهُ مَكَانٌ طَرْفَةَ عَيْنٍ . حَاضِرٌ غَيْرُ مَحْدُودٍ وَ غَائِبٌ غَيْرُ مَفْقُودٍ . « 4 »

--> ( 1 ) « حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام فرمودند : انديشه‌ها و قواى متخيّلهء انسانى نمىتواند بر او احاطه نمايد ، بلكه مطلب از اين قرار است كه خداوند بوسيلهء خودِ اين افكار بر آنها ظاهر شده است ؛ و بوسيلهء خود اين افكار نيز از آنها پنهان گشته است . » ( 2 ) « و فرمود : آشكار است در عين پنهانى ؛ و پنهان است در عين آشكارائى . » ( 3 ) « و فرمود : پنهانيش وى را از آشكارا بودن باز نمىدارد ؛ و آشكارا بودنش او را از پنهانيش جدا نمىسازد . نزديك است در عين دورى ، و بلند است در عين پستى ، و آشكار است در عين پنهانى ، و پنهان است در عين آشكارائى ، و جزا مىدهد بدون آنكه كسى او را جزا دهد . يعنى آشكارا مىشود و غلبه پيدا مىكند بدون آنكه مغلوب گردد . » ( 4 ) « و شيخ صدوق در « معانى الاخبار » با سند خود از حضرت أمير المؤمنين عليه السّلام روايت كرده است كه وى گفت : رسول خدا صلّى الله عليه و آله و سلّم گفت : توحيد ، ظاهرش در باطنش مىباشد ؛ و باطنش در ظاهرش مىباشد . ظاهرش به وصف مىآيد امّا ديده نمىشود ؛ و باطنش وجود دارد امّا پنهان نمىباشد . در هر محلّ و مكانى وجود دارد ؛ و هيچ محلّ و مكانى حتّى در يك بازگشت نور و شعاع چشم ، از او فارغ و خالى نيست . حاضر است بدون اندازه و حدّ ؛ و پنهان است بدون عدم و نيستى . »